Psychiatra w Polsce: Ile naprawdę zarabia specjalista zdrowia psychicznego? Kompleksowy przewodnik po zarobkach i perspektywach
Współczesny świat stawia przed nami coraz większe wyzwania, a troska o zdrowie psychiczne staje się priorytetem, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym. Wzrost świadomości i destygmatyzacja tematów związanych z dobrostanem psychicznym sprawiają, że zawód psychiatry zyskuje na znaczeniu i popularności. Ale ile tak naprawdę zarabia psychiatra w Polsce? Czy jest to ścieżka kariery, która oferuje stabilność finansową i wysokie dochody? Ten szczegółowy artykuł ma na celu rozwianie wszelkich wątpliwości, przedstawiając kompleksową analizę zarobków, czynników wpływających na wysokość wynagrodzenia oraz perspektyw zawodowych dla specjalistów zdrowia psychicznego w Polsce, bazując na danych z sierpnia 2025 roku.
Ile Zarabia Psychiatra w Polsce? Analiza Wynagrodzeń i Statystyki
Zarobki psychiatrów w Polsce, podobnie jak w wielu innych profesjach medycznych, charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem. Nie ma jednej, sztywno określonej stawki, a dochody zależą od wielu zmiennych. Niemniej jednak, możemy wskazać ogólne ramy finansowe, które dają obraz sytuacji.
Według aktualnych analiz rynkowych, mediana wynagrodzenia psychiatry w Polsce wynosi około 16 200 PLN brutto miesięcznie. Jest to wartość środkowa, co oznacza, że połowa specjalistów zarabia więcej niż ta kwota, a połowa mniej. To istotna informacja, pokazująca, że choć część psychiatrów może otrzymywać niższe wynagrodzenie, to równie wielu może liczyć na znacznie wyższe dochody.
Rozkład zarobków w branży prezentuje się następująco:
* Najniższe zarobki (dolny kwartyl): Około 11 800 PLN brutto miesięcznie. Oznacza to, że 25% psychiatrów zarabia mniej niż ta kwota. Są to często rezydenci lub młodzi specjaliści z mniejszych ośrodków, na początku swojej kariery zawodowej.
* Mediana wynagrodzenia: 16 200 PLN brutto miesięcznie.
* Najwyższe zarobki (górny kwartyl): Około 25 000 PLN brutto miesięcznie. 25% najlepiej zarabiających psychiatrów osiąga lub przekracza tę kwotę. W tej grupie znajdują się zazwyczaj doświadczeni specjaliści, prowadzący własne praktyki, posiadający wysoko cenione specjalizacje lub pracujący w dużych, renomowanych ośrodkach.
Warto zawsze pamiętać o rozróżnieniu między wynagrodzeniem brutto a netto. Kwota brutto to całkowity koszt, jaki ponosi pracodawca (lub który generuje lekarz na kontrakcie/własnej działalności) przed odliczeniem podatków i składek. Po uwzględnieniu obowiązkowych potrąceń (podatek dochodowy, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne), mediana wynagrodzenia psychiatry w Polsce na etacie, wynosząca 16 200 PLN brutto, przekłada się na około 11 300 – 11 600 PLN netto miesięcznie.
Dla porównania, psychiatra pracujący na kontrakcie B2B lub prowadzący własną działalność może mieć znacznie wyższe stawki brutto. Jednakże, w tym przypadku, musi samodzielnie opłacać wszystkie składki ZUS (często są to znacznie wyższe składki niż na etacie) oraz podatek dochodowy, a także z reguły nie przysługują mu płatne urlopy czy chorobowe. Ostateczne dochody netto mogą być więc skomplikowanym rachunkiem, który wymaga dokładnej analizy.
Przykład: Młody specjalista psychiatrii, zatrudniony na etacie w publicznym szpitalu powiatowym, może liczyć na pensję w granicach 12 000 – 14 000 PLN brutto. Z kolei doświadczony psychiatra dziecięcy, prowadzący własną klinikę w Warszawie, może generować dochody przekraczające 30 000 – 40 000 PLN brutto miesięcznie, a nawet więcej, w zależności od liczby przyjętych pacjentów i stawki za wizytę.
Kluczowe Czynniki Kształtujące Zarobki Psychiatrów
Rozbieżności w zarobkach psychiatrów nie są przypadkowe. Wynikają one z szeregu wzajemnie oddziałujących czynników, które w różnym stopniu wpływają na ostateczne wynagrodzenie. Zrozumienie ich mechanizmów jest kluczowe dla każdego, kto rozważa karierę w tej dziedzinie, jak i dla obecnych specjalistów planujących swój rozwój.
1. Doświadczenie Zawodowe i Staż Pracy
Jest to jeden z najbardziej fundamentalnych czynników. Im dłużej psychiatra pracuje w zawodzie, tym większe ma doświadczenie, rozleglejszą wiedzę kliniczną i lepiej rozwinięte umiejętności diagnostyczne i terapeutyczne.
* Rezydent/Młody Specjalista (0-5 lat doświadczenia): Początki kariery charakteryzują się niższymi zarobkami. Wynagrodzenie rezydenta regulowane jest przez odrębne przepisy i jest znacznie niższe niż specjalisty. Młodzi specjaliści, tuż po zdaniu egzaminu specjalizacyjnego, często zaczynają w placówkach publicznych, gdzie stawki są bardziej ujednolicone. Mogą liczyć na około 11 000 – 15 000 PLN brutto na etacie.
* Doświadczony Specjalista (5-15 lat doświadczenia): Wraz ze wzrostem doświadczenia, możliwości zarobkowe rosną. Lekarz buduje swoją reputację, zdobywa zaufanie pacjentów i pracodawców. Jest bardziej samodzielny, bierze na siebie większą odpowiedzialność. W tej grupie zarobki mogą wynosić od 15 000 do 25 000 PLN brutto, zwłaszcza jeśli podejmuje się pracy w sektorze prywatnym lub na kilku etatach.
* Ekspert/Starszy Specjalista (ponad 15 lat doświadczenia): Topowi specjaliści, często z dodatkowymi kwalifikacjami, publikacjami naukowymi, prowadzący szkolenia, czy zarządzający oddziałami, osiągają najwyższe dochody. Ich wiedza i doświadczenie są niezwykle cenne. Mogą oni zarabiać znacznie powyżej 25 000 PLN brutto, szczególnie w prywatnych gabinetach czy jako konsultanci.
2. Wykształcenie, Dodatkowe Kwalifikacje i Certyfikaty
Samo ukończenie specjalizacji z psychiatrii to dopiero początek. Rynek pracy bardzo ceni dodatkowe umiejętności.
* Ukończone Szkoły Psychoterapii: Posiadanie certyfikatu psychoterapeuty (np. w nurcie poznawczo-behawioralnym, psychodynamicznym, systemowym) znacząco zwiększa atrakcyjność lekarza. Psychiatra, który jest jednocześnie psychoterapeutą, może oferować kompleksową opiekę, co jest wysoko cenione przez pacjentów i pozwala na ustalanie wyższych stawek za wizyty. Szkolenia takie trwają zazwyczaj 4 lata i są kosztowne, ale inwestycja ta zwraca się wielokrotnie.
* Dodatkowe Specjalizacje: Przykładowo, zdanie drugiej specjalizacji (np. z seksuologii, psychoterapii uzależnień, geriatrii) poszerza zakres kompetencji i otwiera nowe drzwi do wysoko płatnych nisz rynkowych.
* Stopnie Naukowe: Tytuł doktora nauk medycznych (dr n. med.) lub doktora habilitowanego (dr hab.) dodaje prestiżu, umożliwia pracę na uczelniach medycznych i prowadzenie badań naukowych, co często idzie w parze z wyższymi dochodami i dodatkowymi formami zatrudnienia.
* Certyfikaty i Kursy Doskonalące: Regularne uczestnictwo w kongresach, seminariach i kursach doszkalających (np. z psychiatrii sądowej, diagnostyki zaburzeń specyficznych) świadczy o zaangażowaniu i dbałości o aktualizację wiedzy, co również ma wpływ na postrzeganie specjalisty i jego wartość rynkową.
3. Rodzaj Miejsca Pracy i Wielkość Placówki
Miejsce, w którym psychiatra świadczy usługi, ma fundamentalne znaczenie dla jego portfela.
* Szpitale Publiczne (oddziały psychiatryczne, izby przyjęć): Oferują stabilność zatrudnienia i często dostęp do zaawansowanych przypadków klinicznych, co jest cenne dla rozwoju. Jednakże, zarobki na etacie są tu zazwyczaj niższe niż w sektorze prywatnym i regulowane przez ogólnopolskie siatki płac. Dodatkowe pieniądze można zarobić na dyżurach.
* Poradnie Zdrowia Psychicznego (kontrakt z NFZ): Podobnie jak w szpitalach publicznych, stawki są regulowane. Wizyty są tu bezpłatne dla pacjenta, a rozliczenia z NFZ określają limit cen.
* Prywatne Kliniki i Centra Medyczne: Zazwyczaj oferują wyższe stawki niż sektor publiczny, często w formie kontraktów B2B. Kliniki te mogą specjalizować się w konkretnych obszarach (np. psychiatria dziecięca, leczenie uzależnień), co może przyciągać pacjentów gotowych płacić więcej.
* Prywatna Praktyka (Własny Gabinet): To forma, która oferuje największą swobodę i potencjał zarobkowy. Psychiatra samodzielnie ustala stawki, godziny pracy i decyduje o profilu swojej działalności. Jednakże, wiąże się to również z koniecznością prowadzenia biznesu, pozyskiwania pacjentów i ponoszenia kosztów (wynajem gabinetu, księgowość, marketing).
* Telemedycyna/Konsultacje Online: Rosnąca popularność telemedycyny po pandemii COVID-19 otworzyła nowe możliwości. Psychiatrzy mogą świadczyć usługi zdalnie, co zwiększa elastyczność i często pozwala na obsługę pacjentów z całej Polski, a nawet zagranicy. Stawki mogą być tu porównywalne z tradycyjną praktyką prywatną.
* Jednostki Naukowe i Akademickie: Praca na uczelniach czy w instytutach badawczych może wiązać się z niższymi pensjami podstawowymi, ale oferuje możliwości rozwoju naukowego, grantów badawczych i dodatkowych dochodów z działalności dydaktycznej.
4. Lokalizacja (Region i Województwo)
Geograficzne położenie miejsca pracy ma istotny wpływ na wysokość wynagrodzenia.
* Duże Miasta (Warszawa, Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk): W aglomeracjach miejskich zapotrzebowanie na usługi psychiatryczne jest zazwyczaj większe, co wynika z liczby mieszkańców, szybszego tempa życia i większej świadomości zdrowotnej. Duże miasta oferują też więcej prywatnych klinik i możliwości prowadzenia własnej praktyki. Stawki za wizyty są tu najwyższe.
* Mniejsze Miasta i Obszary Wiejskie: W mniejszych miejscowościach zarobki są zazwyczaj niższe, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym. Zapotrzebowanie może być podobne, ale ceny usług są niższe ze względu na mniejsze zasoby finansowe pacjentów i ogólny niższy koszt życia. Jednakże, mniejsza konkurencja może czasem przekładać się na stabilny dopływ pacjentów.
* Konkretne Województwa: Istnieją regionalne różnice ekonomiczne. Województwa o lepszej koniunkturze gospodarczej, takie jak Mazowieckie, Małopolskie czy Dolnośląskie, często oferują wyższe wynagrodzenia dla specjalistów medycznych.
Specjalizacje w Psychiatrii a Potencjał Zarobkowy
Specjalizacja w obrębie samej psychiatrii może być kluczowym czynnikiem wpływającym na wysokość dochodów. Niektóre obszary wymagają unikalnych umiejętności, są rzadsze na rynku lub wiążą się z większą odpowiedzialnością, co przekłada się na wyższe stawki.
1. Psychiatria Dzieci i Młodzieży (Psychiatria Dziecięca)
Jest to obecnie jedna z najbardziej poszukiwanych i najlepiej opłacanych specjalizacji. W Polsce brakuje psychiatrów dziecięcych, a rosnąca liczba młodych pacjentów z zaburzeniami psychicznymi (depresja, lęki, ADHD, zaburzenia odżywiania, spektrum autyzmu) stwarza ogromne zapotrzebowanie.
* Wysoka Specjalizacja: Praca z dziećmi i młodzieżą wymaga nie tylko wiedzy psychiatrycznej, ale także znajomości psychologii rozwojowej, umiejętności komunikacji z małoletnimi pacjentami i ich rodzicami oraz często współpracy z placówkami edukacyjnymi.
* Ograniczona Liczba Specjalistów: Liczba absolwentów tej specjalizacji jest niewystarczająca, by sprostać rosnącym potrzebom, co winduje stawki.
* Potencjał Zarobkowy: Psychiatrzy dziecięcy mogą liczyć na bardzo atrakcyjne wynagrodzenia, często znacznie powyżej mediany, zwłaszcza w prywatnych praktykach. Wizyta u renomowanego psychiatry dziecięcego w dużym mieście może kosztować od 300 do nawet 600 PLN za godzinę.
2. Psychiatria Sądowa
Jest to kolejna wysoko ceniona i dobrze płatna specjalizacja, choć wymagająca specyficznych predyspozycji i rozległej wiedzy. Psychiatra sądowy zajmuje się oceną stanu psychicznego osób w kontekście postępowań prawnych (np. poczytalności, zdolności do udziału w rozprawie, opiniowanie w sprawach cywilnych).
* Złożoność i Odpowiedzialność: Wymaga nie tylko wiedzy medycznej, ale także znajomości prawa karnego, cywilnego, procedur sądowych oraz zdolności do formułowania precyzyjnych i obiektywnych opinii.
* Niewielka Liczba Specjalistów: To wąska dziedzina, do której dostęp mają nieliczni, co zwiększa ich wartość rynkową.
* Potencjał Zarobkowy: Zarobki są tu bardzo wysokie, zwłaszcza za sporządzanie ekspertyz sądowych, które są wyceniane indywidualnie i mogą sięgać od kilkuset do kilku tysięcy złotych za jedną opinię, w zależności od złożoności przypadku. Stałe zatrudnienie w zakładach karnych lub aresztach śledczych jest dodatkową opcją.
3. Psychiatria Uzależnień
W obliczu rosnących problemów z uzależnieniami (alkohol, narkotyki, leki, uzależnienia behawioralne) specjaliści w tej dziedzinie są coraz bardziej poszukiwani.
* Wzrost Zapotrzebowania: Powstaje wiele prywatnych klinik i ośrodków leczenia uzależnień, które oferują atrakcyjne warunki pracy.
* Potencjał Zarobkowy: Zarobki są tu konkurencyjne, zwłaszcza w sektorze prywatnym. Psychiatrzy uzależnień mogą także prowadzić własne terapie grupowe czy indywidualne, co generuje dodatkowe dochody.
4. Psychogeriatria (Psychiatria Osób Starszych)
Starzejące się społeczeństwo to rosnące zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie chorób wieku podeszłego, w tym demencji, depresji starczej czy zaburzeń psychicznych towarzyszących chorobom somatycznym.
* Niszowa Specjalizacja: Choć zapotrzebowanie rośnie, liczba psychogeriatrów jest wciąż niewystarczająca.
* Potencjał Zarobkowy: Z uwagi na unikalne kompetencje i rosnącą potrzebę, specjaliści ci mogą liczyć na dobre zarobki, zarówno w publicznych oddziałach geriatrycznych, jak i w prywatnych domach opieki czy praktykach domowych.
Inne specjalizacje, takie jak psychiatria konsultacyjno-liaison (współpraca z innymi oddziałami szpitalnymi), czy psychiatria interwencyjna również oferują ciekawe możliwości i często wyższe stawki.
Publiczna Służba Zdrowia vs. Prywatna Praktyka – Gdzie Psychiatra Zarobi Więcej?
Decyzja o wyborze miejsca pracy – sektor publiczny czy prywatny – jest jedną z najważniejszych w karierze psychiatry, mającą bezpośredni wpływ na wysokość dochodów, warunki pracy i poczucie niezależności.
1. Zarobki w Sektorze Publicznym
Praca w publicznych szpitalach, poradniach zdrowia psychicznego czy klinikach uniwersyteckich ma swoje zalety i wady.
Zalety:
* Stabilność Zatrudnienia: Umowa o pracę, stałe wynagrodzenie, pewne świadczenia socjalne (płatny urlop, chorobowe, składki emerytalne).
* Dostęp do Różnorodnych Przypadków: Możliwość leczenia szerokiego spektrum zaburzeń, w tym tych najcięższych, co jest bezcenne dla rozwoju klinicznego.
* Możliwości Rozwoju: Dostęp do rezydentury, szkoleń, konferencji finansowanych przez placówkę.
* Praca Zespołowa: Współpraca z innymi specjalistami (psycholodzy, terapeuci, pielęgniarki).
Wady:
* Niższe Wynagrodzenie: Pensje są zazwyczaj niższe niż w prywatnym sektorze i regulowane przez ogólnopolskie przepisy. Podstawowe wynagrodzenie na etacie psychiatry po specjalizacji w 2025 roku to ok. 10 000 – 15 000 PLN brutto, w zależności od placówki i stażu, ale często uzupełniane przez dyżury.
* Duże Obciążenie Pracą: Zazwyczaj mniejsza liczba personelu w stosunku do liczby pacjentów, co prowadzi do przemęczenia i wypalenia zawodowego.
* Birokracja: Konieczność wypełniania dużej ilości dokumentacji, co może być frustrujące.
* Ograniczona Niezależność: Mniejsze pole manewru w zakresie ustalania metod leczenia czy czasu poświęcanego pacjentowi.
Przykład: Psychiatra zatrudniony na pełny etat w szpitalu wojewódzkim, realizujący miesięcznie kilka dyżurów, może osiągnąć wynagrodzenie w granicach 14 000 – 20 000 PLN brutto.
2. Zarobki w Sektorze Prywatnym i Prywatna Praktyka
Sektor prywatny oferuje znacznie większy potencjał zarobkowy, ale wiąże się też z większą odpowiedzialnością i ryzykiem.
Zalety:
* Wyższe Wynagrodzenie: To główny magnes. Psychiatra ma swobodę ustalania własnych stawek. W dużych miastach cena za pojedynczą konsultację (45-60 minut) może wynosić od 250 do nawet 600 PLN.
* Elastyczność i Niezależność: Możliwość samodzielnego ustalania grafiku pracy, wyboru pacjentów i stosowanych metod terapeutycznych.
* Lepsze Warunki Pracy: Często wyższy komfort gabinetów, krótszy czas oczekiwania na wizytę, mniej biurokracji.
* Możliwość Specjalizacji Niszowej: Skupienie się na konkretnej grupie pacjentów lub problematyce.
Wady:
* Brak Stabilności: Dochody są ściśle zależne od liczby przyjętych pacjentów. Okresy mniejszego zapotrzebowania mogą oznaczać niższe zarobki.
* Koszty Prowadzenia Działalności: Wynajem gabinetu, ubezpieczenie OC, oprogramowanie, księgowość, marketing, składki ZUS (w przypadku działalności gospodarczej). Na początku kariery prywatnej koszty te mogą być znaczące.
* Brak Świadczeń Socjalnych: Brak płatnego urlopu, chorobowego, odprawy (na kontrakcie B2B czy DG).
* Konieczność Samodzielnego Pozyskiwania Pacjentów: Wymaga budowania marki osobistej, marketingu, dbania o wizerunek.
* Brak Bezpośredniego Dostępu do Infrastruktury Szpitalnej: W przypadku pilnej potrzeby hospitalizacji pacjenta, psychiatra prywatny musi polegać na systemie publicznym.
Przykład: Doświadczony psychiatra, prowadzący własną praktykę i przyjmujący 20-30 pacjentów tygodniowo po 350-450 PLN za wizytę, może generować miesięczny przychód na poziomie 28 000 – 54 000 PLN. Po odliczeniu kosztów i podatków, netto może pozostać mu 18 000 – 35 000+ PLN.
Wielu psychiatrów decyduje się na model hybrydowy – łączy pracę na część etatu lub dyżury w placówce publicznej z prowadzeniem prywatnego gabinetu. Pozwala to na zachowanie pewnej stabilności finansowej i dostępu do różnorodnych przypadków klinicznych, jednocześnie zwiększając ogólne dochody.
Perspektywy Zawodowe i Wynagrodzenia Psychiatrów w Przyszłości
Zawód psychiatry w Polsce ma przed sobą bardzo obiecujące perspektywy. Istnieje kilka kluczowych trendów, które wskazują na rosnące zapotrzebowanie i, co za tym idzie, potencjalny wzrost wynagrodzeń w najbliższych latach.
1. Rosnące Zapotrzebowanie i Zwiększona Świadomość Społeczna
* Pandemia COVID-19: Wywarła ogromny wpływ na zdrowie psychiczne społeczeństwa. Wzrost zachorowań na depresję, zaburzenia lękowe, PTSD czy nasilenie problemów z uzależnieniami znacząco zwiększyły liczbę osób poszukujących pomocy psychiatrycznej i psychologicznej.
* Destygmatyzacja: Coraz więcej ludzi otwarcie mówi o swoich problemach psychicznych, co sprzyja zgłaszaniu się po profesjonalną pomoc. Odejście od postrzegania wizyty u psychiatry jako „wstydliwej” jest kluczowe dla zwiększenia dostępności usług.
* Wzrost Wiedzy: Kampanie społeczne, obecność tematyki zdrowia psychicznego w mediach, a także rosnąca edukacja, sprawiają, że ludzie są bardziej świadomi potrzeby dbania o swój dobrostan psychiczny.
* Starzejące się Społeczeństwo: Jak wspomniano wcześniej, rosnąca liczba osób starszych generuje większe zapotrzebowanie na psychogeriatrów.
2. Rozwój Telemedycyny i Nowych Technologii
* Wizyty Online: Wygoda i dostępność konsultacji online sprawiły, że granice geograficzne przestały być barierą. Psychiatrzy mogą obsługiwać pacjentów z różnych regionów, zwiększając swoją bazę klientów i elastyczność pracy.
* Narzędzia Wspierające Diagnostykę i Terapię: Rozwój aplikacji mobilnych, narzędzi do monitorowania nastroju czy platform do psychoedukacji, choć nie zastąpią lekarza, mogą wspierać proces terapeutyczny i zwiększać efektywność pracy psychiatry.
3. Wyzwania i Ryzyka
* Wypalenie Zawodowe: Rosnące obciążenie pracą i liczba pacjentów mogą prowadzić do wypalenia zawodowego wśród psychiatrów. Ważne jest dbanie o własny dobrostan psychiczny i work-life balance.
* Niewystarczająca Liczba Specjalistów: Pomimo rosnącej liczby młodych lekarzy wybierających psychiatrię, nadal istnieje deficyt specjalistów, zwłaszcza w psychiatrii dziecięcej. To wyzwanie dla systemu, ale szansa dla poszczególnych lekarzy.
* Finansowanie Publiczne: Pomimo rosnącego zapotrzebowania, finansowanie opieki psychiatrycznej z budżetu państwa jest wciąż niewystarczające. To może nadal skłaniać psychiatrów do ucieczki w sektor prywatny.
Podsumowując, perspektywy dla psychiatrów w Polsce są bardzo pozytywne. Rosnące zapotrzebowanie, zwiększona świadomość społeczna oraz rozwój technologiczny stwarzają dogodne warunki do rozwoju kariery i osiągania satysfakcjonujących wynagrodzeń.
Praktyczne Porady dla Przyszłych i Obecnych Psychiatrów
Jeśli jesteś studentem medycyny rozważającym psychiatrię, rezydentem lub już doświadczonym specjalistą, poniższe porady mogą pomóc Ci zmaksymalizować Twoje możliwości zawodowe i finansowe.
Dla studentów i młodych rezydentów:
1. Zainwestuj w dodatkowe kwalifikacje: Już na etapie rezydentury pomyśl o rozpoczęciu szkoły psychoterapii. To długoterminowa inwestycja, która znacznie zwiększy Twoje kompetencje i atrakcyjność na rynku pracy.
2. Szukaj mentorów: Nawiąż kontakt z doświadczonymi psychiatrami, którzy mogą Cię inspirować, doradzać i wprowadzać w środowisko zawodowe.
3. Bądź aktywny naukowo: Udział w konferencjach, publikowanie artykułów, a nawet praca w studenckich kołach naukowych, buduje Twoją reputację i otwiera drzwi do kariery akademickiej.
4. Wybieraj strategicznie: Jeśli zależy Ci na wysokich zarobkach, rozważ specjalizacje deficytowe, takie jak psychiatria dziecięca, sądowa czy uzależnień.
5.
